Koncepcja przywrócenia Starego Kanału Bydgoskiego wzdłuż ul. Focha

Koncepcja zaproponowana przez Bydgoski Ruch Miejski i gdańskiego architekta Pawła Mrozka zakłada przywrócenie zasypanego odcinka Starego Kanału Bydgoskiego wzdłuż ulicy Focha. Przewidziano, że kanał będzie biegł w miejscu dotychczasowej północnej jezdni, podczas gdy południowa jezdnia zostanie zachowana i przekształcona w dwukierunkowy trakt dla ruchu kołowego. Projekt przedstawiono podczas konferencji poświęconej potencjałowi kanału, która zgromadziła ekspertów zajmujących się rewitalizacją i urbanistyką. Historyczny kontekst projektu jest istotny. Odcinek Starego Kanału Bydgoskiego został zasypany w latach 1969–1970, zastąpiony wtedy przez układ drogowy, który dziś odpowiada za komunikację w tej części miasta. 

W rzeczywistości koryto kanału na tym fragmencie funkcjonuje obecnie jako kolektor pod jezdnią, co dodatkowo komplikuje potencjalne prace odtwarzające otwarty ciek wodny. Prezentacja koncepcji odwoływała się do międzynarodowych doświadczeń – jako przykład udanych działań przywracających układy wodne w śródmieściach podano przebudowę kanału w Utrechcie. Zaproszeni eksperci zwracali uwagę, że takie projekty przynoszą korzyści estetyczne, społeczne i gospodarcze, ale wymagają wielowątkowych analiz technicznych i starannego planowania. Z punktu widzenia urbanistycznego przywrócenie kanału mogłoby znacząco przebudować przestrzeń miejską. Otwarta woda stworzyłaby oś rekreacyjną i spacerową, poprawiła mikroklimat, wprowadziła zieleń i możliwości organizowania imprez publicznych. Popularne ciągi wodne przyciągają turystów i mieszkańców, zwiększając atrakcyjność handlową i usługową sąsiedztwa. Dodatkowo rekonstrukcja odnawiałaby istotny fragment dziedzictwa miejskiego i wiązałaby się z rewitalizacją nadrzecznych skarp i plant. Realizacja takiego przedsięwzięcia napotyka jednak na poważne wyzwania techniczne. Przede wszystkim konieczne są badania geotechniczne i hydrologiczne: sprawdzenie stanu istniejącego kolektora, ocena możliwości przepuszczalności gruntu, analiza poziomu wód gruntowych oraz modelowanie wpływu otwarcia kanału na hydraulikę Brdy. Trzeba zweryfikować usytuowanie i stan sieci podziemnych instalacji (kanalizacja, rurociągi, kable), które mogą kolidować z planowanym przekrojem koryta. Innym istotnym aspektem jest organizacja ruchu. 

Przekazanie północnej jezdni pod kanał wymaga zaprojektowania alternatywnych rozwiązań komunikacyjnych: przesunięcia pasów, korekt układu skrzyżowań, dopasowania tras komunikacji publicznej, a także zapewnienia dojazdów dla służb ratunkowych i mieszkańców. Konieczne będą analizy natężeń ruchu i symulacje wpływu zmian na przepustowość całego układu drogowego w śródmieściu. Kwestie środowiskowe także nie mogą zostać pominięte. Odtworzenie kanału wiąże się z ryzykiem zanieczyszczeń zalegających w gruncie i osadach, które trzeba wykonać badania jakości wód i zaplanować oczyszczanie. Trzeba też uwzględnić przeciwdziałanie powodziom oraz sposób zasilania kanału wodą, aby nie pogorszyć warunków hydrologicznych Brdy i okolicznych terenów. Aspekty społeczne i ekonomiczne obejmują konsultacje z mieszkańcami, przedsiębiorcami i lokalnymi instytucjami. Projekt wymaga przygotowania szczegółowego studium wykonalności, oceny kosztów i korzyści oraz opracowania modelu finansowania. 

Możliwe źródła to budżet miejski, dofinansowania krajowe i europejskie, a także partnerstwa publiczno-prywatne. Etapowanie inwestycji, realizowane w odcinkach i z wyraźnym harmonogramem prac, może ograniczyć utrudnienia i rozłożyć koszty w czasie. Koncepcja wpisuje się w długofalowe aspiracje związane z przywróceniem Starego Kanału: już w przeszłości działały inicjatywy oddolne i programy planistyczne, które wskazywały na potencjał odtworzenia plant i skarp nad kanałem. Obecna propozycja znów stawia na porządną debatę publiczną i praktyczne przeanalizowanie wykonalności projektu. Jakie są kolejne kroki? Potrzebne są wielobranżowe analizy techniczne, oceny oddziaływania na środowisko, badania archeologiczne oraz kompleksowe konsultacje społeczne. Równolegle warto przygotować koncepcje zagospodarowania brzegów, program zieleni i standardy dostępności. Dopiero po uzyskaniu takich danych możliwe będzie oszacowanie kosztów i podjęcie decyzji o realizacji lub wyborze wariantów minimalizujących ryzyka. 

Przywrócenie kanału to projekt o dużym potencjale transformacyjnym dla centrum Bydgoszczy, ale też przedsięwzięcie wymagające rzetelnych analiz i szerokiego konsensusu. Dyskusja, którą zainicjowali organizatorzy konferencji, powinna być początkiem procesu, w którym mieszkańcy, eksperci i władze miejskie wspólnie wypracują realne, przemyślane rozwiązanie dla przestrzeni nad Brdą.

Więcej: Facebook