Od kwietnia wyższe kwoty jednorazowych odszkodowań z ZUS-u

Jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej jest najczęściej wypłacanym świadczeniem wypadkowym. W 2025 roku w województwie kujawsko-pomorskim oddziały ZUS wypłaciły 2,8 tys. jednorazowych odszkodowań wypadkowych na łączną kwotę przekraczającą 28 mln zł. W Oddziale w Bydgoszczy wypłacono 1 547 odszkodowań na kwotę 14,7 mln zł, natomiast w Oddziale w Toruniu – 1 275 odszkodowań, a łączna kwota wypłat przekroczyła 13,3 mln zł. W całym kraju świadczenie to otrzymało 38,9 tys. osób na łączną kwotę ponad 409 mln zł. Przeciętna wysokość odszkodowania w naszym regionie wyniosła 10 tys. zł,  natomiast w kraju- 10,5 tys. zł - informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim.

Dla kogo jednorazowe odszkodowanie

Jednorazowe odszkodowanie przysługuje osobie, która w wyniku wypadku przy pracy lub choroby zawodowej doznała stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Otrzymać je może ubezpieczony objęty ubezpieczeniem wypadkowym, a w przypadku jego śmierci prawo do odszkodowania przysługuje także członkom jego rodziny. O związku śmierci z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową orzeka lekarz orzecznik albo komisja lekarska ZUS m.in. na podstawie dokumentacji medycznej i powypadkowej.

Ile wynosi jednorazowe odszkodowanie

Wysokość jednorazowego odszkodowania stanowi 20 proc. przeciętnego wynagrodzenia za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Od 1 kwietnia 2026 r. kwota ta będzie wynosić 1 781 zł za każdy procent uszczerbku. Na przykład osoba, u której lekarz orzecznik ZUS ustali  5 procent uszczerbku na zdrowiu, otrzyma  8905 zł. Jednorazowe odszkodowanie nie podlega opodatkowaniu.

Z tytułu orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji ubezpieczonego jednorazowe odszkodowanie od kwietnia wyniesie 31 162 zł. W przypadku gdy do odszkodowania uprawniony jest małżonek lub dziecko zmarłego ubezpieczonego albo rencisty, wypłacona zostanie kwota 160 264 zł. Jeśli natomiast uprawniony jest inny członek rodziny, odszkodowanie wyniesie 80 132 zł.

Jeżeli do odszkodowania uprawnieni są jednocześnie małżonek oraz jedno lub więcej dzieci zmarłego, przysługuje kwota 160 264 zł, powiększona o 31 162 zł na każde dziecko. Łączna suma odszkodowania jest następnie dzielona po równo między wszystkich uprawnionych. Dodatkowa kwota 31 162 zł przysługuje także w sytuacji, gdy obok małżonka lub dzieci do odszkodowania uprawnieni są inni członkowie rodziny zmarłego, np. rodzice, macocha lub ojczym. Warunkiem jest prowadzenie ze zmarłym wspólnego gospodarstwa domowego w dniu jego śmierci albo to, że bezpośrednio przed śmiercią przyczyniał się on do ich utrzymania. Każda z tych osób może otrzymać tę kwotę niezależnie od odszkodowania należnego małżonkowi lub dzieciom.

Jednorazowe odszkodowanie nie zawsze się należy

ZUS może odmówić wypłaty jednorazowego odszkodowania, jeśli zostanie udowodnione, że ubezpieczony umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa naruszył przepisy dotyczące ochrony życia 

i zdrowia. Odszkodowanie nie przysługuje również wtedy, gdy poszkodowany w znacznym stopniu przyczynił się do wypadku, np. będąc w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środków odurzających lub substancji psychotropowych. Ograniczenie to nie dotyczy wypadków ze skutkiem śmiertelnym.

Ponadto jednorazowe odszkodowanie nie przysługuje ubezpieczonemu ani jego rodzinie, jeżeli w dniu wypadku poszkodowany prowadził działalność gospodarczą lub współpracował z osobą ją prowadzącą albo był duchownym samodzielnie opłacającym składki i jednocześnie posiadał zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przekraczające 1 procent minimalnego wynagrodzenia za pracę, czyli od 1 stycznia 2026 r. – 48,06 zł.