Do obsługi ładowarki teleskopowej potrzebne jest zaświadczenie kwalifikacyjne UDT w zakresie wózków jezdniowych podnośnikowych z wysięgnikiem, potocznie nazywane uprawnieniami I WJO. Zaświadczenie wydaje się po zdanym egzaminie przed komisją UDT osobie, która ukończyła 18 lat. Jest ważne 5 lat i obejmuje także zwykłe wózki widłowe.
Jakie uprawnienia są potrzebne do obsługi ładowarki teleskopowej?
Ładowarka teleskopowa jest w przepisach wózkiem jezdniowym podnośnikowym z wysięgnikiem, dlatego uprawnienia do jej obsługi wydaje jednostka dozoru technicznego. Najczęściej jest to Urząd Dozoru Technicznego (UDT), a w określonych obszarach także Transportowy lub Wojskowy Dozór Techniczny. Zakres zaświadczenia obejmuje wózki z wysięgnikiem oraz wózki, w których operator jest podnoszony razem z ładunkiem. Na budowach mówi się o nim krótko: uprawnienia I WJO, choć takiego oznaczenia nie ma w przepisach. Przy zatrudnianiu operatora sprawdza się w dokumencie przede wszystkim zakres oraz datę końca ważności.
Ładowarki teleskopowe zalicza się do wózków od 10 sierpnia 2018 r. Wcześniej traktowano je jako wielozadaniowe nośniki osprzętu, a uprawnienia do nich wydawały inne instytucje. Część poradników w sieci wciąż opisuje dawne zasady. Tekst o uprawnieniach sprzed tej daty podaje stan, który już nie obowiązuje.
Przepisy stawiają przed egzaminem dwa warunki. Kandydat musi mieć ukończone 18 lat oraz znać język polski w stopniu pozwalającym przeprowadzić egzamin albo przystąpić do niego z tłumaczem przysięgłym, którego udział zapewnia sam. Oba wymogi zapisano w art. 23 ust. 1c ustawy o dozorze technicznym. Warunek językowy ma znaczenie zwłaszcza dla firm, które zatrudniają operatorów z zagranicy.
Czy uprawnienia na wózek widłowy, koparko-ładowarkę albo zwyżkę wystarczą?
Nie wystarczą. Ładowarkę teleskopową obejmuje wyłącznie zaświadczenie w zakresie wózków z wysięgnikiem, a pozostałe dokumenty dotyczą innych urządzeń albo w ogóle nie są uprawnieniami. Zestawienie pokazuje dokumenty, z którymi operatorzy najczęściej przychodzą na budowę:
| Dokument operatora | Czy wystarczy do ładowarki teleskopowej? | Co zrobić
|
| Zaświadczenie UDT na wózki z wysięgnikiem (potocznie I WJO) | Tak, obejmuje też zwykłe wózki widłowe | Pilnować terminu ważności |
| Zaświadczenie UDT na wózki widłowe bez wysięgnika (potocznie II WJO) | Nie | Zdać egzamin w zakresie z wysięgnikiem |
| Zaświadczenie UDT na podesty ruchome przejezdne (zwyżki) | Nie, to inny rodzaj urządzeń | Zdać egzamin w zakresie z wysięgnikiem |
| Uprawnienia na koparko-ładowarkę z Łukasiewicz – WIT | Nie, dotyczą maszyn do robót ziemnych | Zdać egzamin przed komisją UDT |
| Zaświadczenie o ukończeniu kursu wydane przez ośrodek szkoleniowy | Nie, kurs nie daje uprawnień | Przystąpić do egzaminu przed komisją UDT |
| Dawne zaświadczenie bezterminowe | Nie, takie zaświadczenia straciły ważność 1 stycznia 2024 r. | Przystąpić do egzaminu ponownie |
Najwięcej nieporozumień dotyczy wózków widłowych. Zakres z wysięgnikiem jest najszerszy w grupie wózków podnośnikowych i obejmuje zakresy węższe, natomiast magazynier z zaświadczeniem na zwykłe wózki widłowe potrzebuje do ładowarki nowego egzaminu. Zwyżki nie należą do tej grupy. Operator, który na tej samej budowie pracuje w koszu podnośnika i na ładowarce, potrzebuje dwóch osobnych zaświadczeń.
Przepisy o dozorze nie przewidują uznawania uprawnień innych instytucji, w tym Łukasiewicz – Warszawskiego Instytutu Technologicznego, który wydaje je na koparko-ładowarki. Te uprawnienia zachowują ważność, ale tylko dla maszyn, na które je wydano.
Kto odpowiada za to, żeby operator ładowarki miał uprawnienia?
Odpowiada pracodawca operatora. Nie może powierzyć ładowarki osobie bez zaświadczenia, bo art. 237³ § 1 Kodeksu pracy zakazuje dopuszczania do pracy bez wymaganych kwalifikacji. Za dopuszczenie operatora bez uprawnień grozi grzywna na podstawie art. 283 § 1 k.p. Zanim operator zacznie pracę, pracodawca sprawdza też orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do pracy na tym stanowisku (art. 229 § 4 k.p.). Zaświadczenie UDT wystawia się natomiast na nazwisko operatora i pozostaje ważne także po zmianie pracodawcy.
Przy wynajmie maszyny zasada się nie zmienia: obowiązek ma ten, kto kieruje operatora do pracy. PODNOSNIKI.pl udostępnia ładowarki teleskopowe na wynajem bez operatora, dlatego operatora z wymaganymi uprawnieniami wskazuje i dopuszcza do pracy najemca.
A jeśli ładowarkę obsługuje osoba prowadząca działalność na własny rachunek, bez pracodawcy? Wtedy obowiązek posiadania zaświadczenia wynika wprost z art. 22 ust. 3 ustawy o dozorze technicznym. Przepis ten obejmuje każdą osobę obsługującą urządzenie objęte dozorem. Nie ma też wyjątku dla gospodarstw rolnych. Ładowarka używana tylko we własnym gospodarstwie podlega dozorowi tak samo jak maszyna na budowie, więc rolnik obsługujący ją sam także potrzebuje zaświadczenia.
Jak zdobyć uprawnienia na ładowarkę teleskopową krok po kroku?
Uprawnienia zdobywa się w czterech krokach, od przygotowania do odbioru zaświadczenia:
- Przygotowanie. Kurs nie jest warunkiem dopuszczenia do egzaminu, ale przygotowuje do obu jego części. Prowadzą go ośrodki szkoleniowe, bo UDT kursów nie organizuje.
- Zgłoszenie. Na egzamin zgłasza się kandydat sam albo zgłasza go pracodawca, w obu przypadkach także za pośrednictwem pełnomocnika. Opłata egzaminacyjna wynika z przepisów i jest taka sama w każdym ośrodku: od lutego 2026 r. wynosi 333,88 zł.
- Egzamin. Kandydat przystępuje do części teoretycznej i praktycznej przed komisją UDT.
- Zaświadczenie. Wydaje je UDT po zdanym egzaminie i jest ono ważne tylko na terenie Polski.
Przy zapisie na kurs UDT na ładowarki teleskopowe w PODNOSNIKI.pl drugi krok przejmuje ośrodek. Kursant podpisuje pełnomocnictwo do reprezentowania przed UDT, a ośrodek zgłasza go na egzamin, rozlicza opłaty i podaje termin. Pełnomocnictwo trzeba dostarczyć w oryginale, z własnoręcznym podpisem, natomiast dane do zapisu można przesłać mailem, bez formularza zgłoszeniowego. Zaświadczenie jest zwykle gotowe w ciągu ok. 14 dni od egzaminu i można je odebrać osobiście albo otrzymać przesyłką.
Jak wygląda kurs i egzamin UDT na ładowarkę teleskopową?
Kurs trwa w PODNOSNIKI.pl 12–16 godzin w ciągu dwóch dni i łączy teorię z praktyką, a egzamin sprawdza te same dwa obszary. Teoria obejmuje budowę ładowarki, zasady stateczności i wpływ wysięgu oraz osprzętu na bezpieczeństwo pracy. Kursanci uczą się też czytać wykresy udźwigu i poznają obowiązki operatora wynikające z przepisów UDT i BHP.
Zajęcia praktyczne odbywają się na placu manewrowym. Kursant przygotowuje maszynę do pracy, podnosi i odkłada ładunek przy różnych położeniach wysięgnika oraz pracuje z widłami i łyżką. Instruktor omawia przy tym błędy popełniane najczęściej na egzaminie praktycznym.
Uczestnikiem kursu może zostać osoba pełnoletnia, która ma aktualne orzeczenie lekarskie potwierdzające zdolność do pracy operatora. Do teorii można przygotowywać się także samodzielnie, na platformie z testami próbnymi online i z materiałów szkoleniowych. Nie zastępuje to zajęć, bo praktykę i egzamin praktyczny prowadzi się na maszynie.
Kandydat rozwiązuje zwykle najpierw część pisemną, na papierze albo elektronicznie, a następnie wykonuje zadania ładowarką przed komisją liczącą co najmniej dwie osoby. Wynik ogłasza się bezpośrednio po egzaminie, a pozytywny wymaga zaliczenia obu części. Kursanci PODNOSNIKI.pl przystępują do części praktycznej na ładowarce, na której ćwiczyli, albo na maszynie o porównywalnych parametrach. Ośrodek przesuwa termin egzaminu bez dodatkowych kosztów, jeśli kursant zgłosi zmianę co najmniej 3 dni robocze wcześniej.
Najczęściej zadawane pytania
Czy „kurs na Manitou” uprawnia do pracy ładowarką JCB?
Tak, jeżeli po kursie operator zdał egzamin UDT. „Kurs na Manitou” to potoczna nazwa kursu na ładowarki teleskopowe, utworzona od nazwy jednego z producentów. Zaświadczenie UDT określa rodzaj urządzenia, a nie markę, więc operator z takimi uprawnieniami pracuje na maszynach JCB, Manitou i innych producentów. Przed pracą na nowym modelu operator powinien poznać jego instrukcję, bo układ sterowania i wykresy udźwigu różnią się między maszynami.
Jakie pytania padają na egzaminie UDT na ładowarki teleskopowe?
Pytania dotyczą przepisów, zasad bezpieczeństwa, budowy maszyny oraz obowiązków operatora. UDT generuje zestaw pytań do części pisemnej, a rozporządzenie o sprawdzaniu kwalifikacji nie określa ich liczby ani czasu na odpowiedź. Tematyka egzaminów jest jawna, bo rozporządzenie każe podawać ją do publicznej wiadomości. W PODNOSNIKI.pl typowe pytania i kryteria oceny części teoretycznej omawia się na kursie.
Ile kosztują uprawnienia na ładowarkę teleskopową?
Koszt składa się z ceny kursu i opłaty egzaminacyjnej UDT. Cena kursu zależy od ośrodka, a aktualną cenę kursu w PODNOSNIKI.pl znajdziesz na stronie. Opłata egzaminacyjna jest powiązana z przeciętnym wynagrodzeniem, dlatego jej wysokość zmienia się z roku na rok. Przy kursie z formalnościami po stronie ośrodka warto zapytać, czy cena obejmuje także tę opłatę.
Jak długo ważne są uprawnienia na ładowarkę teleskopową?
Zaświadczenie na ładowarki teleskopowe jest ważne 5 lat. Przedłużenie bez egzaminu przysługuje operatorowi, który w okresie ważności zaświadczenia przez co najmniej 3 lata obsługiwał takie urządzenia, pod warunkiem złożenia wniosku najpóźniej 3 miesiące przed końcem ważności. Po tym terminie pozostaje ponowny egzamin. Szczegóły procedury opisuje poradnik o tym, jak przeprowadzić przedłużenie uprawnień UDT przed upływem terminu.
Gdzie zrobić kurs na ładowarki teleskopowe w Bydgoszczy?
PODNOSNIKI.pl prowadzi kurs na ładowarki teleskopowe w swoim ośrodku w Bydgoszczy, w którym po zajęciach może odbyć się także egzamin UDT. Terminy w ośrodku uruchamia się regularnie, po zebraniu grupy. Drugi ośrodek szkoleniowy firmy działa w Gdańsku. Przedsiębiorstwa z regionu mogą też zamówić kurs w swojej siedzibie albo na placu budowy, z zajęciami praktycznymi na ładowarkach, z których korzystają na co dzień. Według danych ośrodka ponad 96% kursantów zdaje egzamin UDT za pierwszym razem.


Napisz komentarz
Komentarze