„Re/Wizje. Plakat filmowy polskich artystek 1954–1982” – wystawa w Muzeum Okręgowym im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy

Wystawa prezentuje 114 plakatów filmowych okresu PRL-u. Obok prac uznanych artystów, współtwórców zjawiska zwanego „polską szkołą plakatu” znajdą się na niej także plakaty artystek, do tej pory zazwyczaj pomijanych w historiografii polskiego plakatu. Ich ciekawy dorobek przez lata pozostawał w cieniu dominującej narracji o tzw. „polskiej szkole plakatu”. Choć w ostatnich kilku latach zaczęto przełamywać ten schemat wykluczenia, nadal wiedza o kobietach tworzących plakaty i ich twórczości jest niepełna, choć tworzyły zaledwie kilka dekad temu. 

Na ekspozycji znajdą się plakaty autorstwa m.in.: Liliany Baczewskiej Lampert, Barbary Baranowskiej, Teresy Byszewskiej, Hanny Bodnar, Romana Cieślewicza, Wojciecha Fangora, Ewy Frysztak, Hanny Gosławskiej-Lipińskiej, Anny Huskowskiej, Marii Ihnatowicz, Ireny Janczewskiej, Bożeny Jankowskiej, Jolanty Karczewskiej, Joanny Krzymuskiej-Stokowskiej, Jana Lenicy, Eryka Lipińskiego, Jana Młodożeńca, Józefa Mroszczaka, Olgi Siemaszko, Marii Syskiej, Waldemara Świerzego, Henryka Tomaszewskiego, Bronisława Zelka. Zapowiadają one filmy należące do kanonu światowej i polskiej kinematografii, w tym dzieła Andrzeja Wajdy, Ingmara Bergmana, Luchino Viscontiego, Luisa Buñuela czy Akiry Kurosawy.

– Wystawa „Re/Wizje…” przybliża zróżnicowane sposoby nawiązania do filmów poprzez plakaty, ale jednocześnie zwraca uwagę na zapomniane, a znakomite prace polskich plakacistek. Sygnalizuje potrzebę dostrzeżenia artystek plakatu przez pryzmat ich dokonań, potrzebę uzupełnienia i skorygowania stanu wiedzy, a także zmiany optyki w ocenie polskiego plakatu czasów PRL-u, w tym plakatu filmowego  – podkreśla kuratorka wystawy, dr hab. Katarzyna Kulpińska, prof. UMK. 

Zaprezentowanie wyboru plakatów zapowiadających filmy Andrzeja Wajdy nawiązuje do ogłoszenia roku 2026 Rokiem Andrzeja Wajdy. Ekspozycja wpisuje się również w obchody Roku Ludzi Filmu z Kujaw i Pomorza oraz nawiązuje do postaci Leonarda Pietraszaka, którego rok ogłoszono w Bydgoszczy. 

Wystawie towarzyszyć będzie bogaty program wydarzeń, obejmujący oprowadzania kuratorskie, wykład poświęcony twórczości autorek plakatów oraz sesja naukowa z udziałem filmoznawców, historyków sztuki i badaczy okresu PRL. Zaplanowano również warsztaty projektowania plakatu dla dzieci i młodzieży oraz spotkania poświęcone współczesnym praktykom projektowym. 

– Projekt „Re/Wizje” ma wymiar nie tylko wystawienniczy, ale również edukacyjny i badawczy. Zależało nam na stworzeniu przestrzeni do dialogu – zarówno wokół historii plakatu, jak i jego współczesnych reinterpretacji – zaznacza koordynatorka projektu, dr Monika Kosteczko-Grajek.

Integralną częścią przedsięwzięcia będzie katalog wystawy, zawierający reprodukcje wybranych plakatów, biogramy ich autorek i autorów oraz teksty: z jednej strony przybliżające historyczno-artystyczny kontekst ich twórczości a z drugiej - poświęcone zbiorom plakatów w polskich instytucjach kultury. Publikacja stanowić będzie trwałą dokumentację projektu i ważne źródło wiedzy o polskim plakacie filmowym drugiej połowy XX wieku.

– Jako instytucja kultury czujemy odpowiedzialność za przedstawienie zjawisk z  historii sztuki w sposób możliwie pełny i wielogłosowy. Wystawa „Re/Wizje” doskonale wpisuje się w tę misję, przywracając pamięć o artystkach, których wkład w rozwój polskiej kultury wizualnej był nie do przecenienia – mówi dyrektorka Muzeum, dr Anna Kornelia Jędrzejewska.

Wystawa „Re/Wizje. Plakat filmowy polskich artystek 1954–1982”  jest tworzona we współpracy z Wydziałem Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu i będzie prezentowana w Galerii Sztuki Nowoczesnej Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy do 5 lipca 2026 roku. 

Patronat nad wystawą sprawują: 

•             Wojewoda Kujawsko-Pomorski Michał Sztybel 

•             Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego Piotr Całbecki 

•             Prezydent Bydgoszczy Rafał Bruski 

•             Dziekan Wydziału Sztuk Pięknych UMK prof. Filip Pręgowski 

•             Stowarzyszenie Filmowców Polskich 

•             Express Bydgoski 

•             Radio PIK

•             TVP3 Bydgoszcz