45. Rocznica Bydgoskiego Marca 1981: Hołd dla Bohaterów Walki o Wolność

Główna część obchodów rozpoczęła się przed budynkiem Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego, w miejscu, gdzie 45 lat temu historia Polski nabrała gwałtownego przyspieszenia. To właśnie tutaj, 19 marca 1981 roku, podczas sesji Wojewódzkiej Rady Narodowej, działacze NSZZ „Solidarność” oraz rolnicy domagający się rejestracji swojego związku zostali brutalnie potraktowani przez ówczesne władze.

Wojewoda Kujawsko-Pomorski Michał Sztybel podkreślił symbolikę zmian, jakie zaszły od 1981 roku:

Bydgoski marzec to nie tylko historia sprzeciwu wobec przemocy władzy. To historia zmiany. Zmiany, która dokonała się w Polsce. Były czasy, gdy urzędy publiczne były miejscem zamkniętym, niedostępnym, budzącym obawy czy lęk. Miejscem, gdzie władza stała ponad obywatelami. Dzisiaj jest inaczej. Dzisiaj urzędy są dla obywateli. Otwarte, dostępne, służące ludziom. W tej samej sali, w której rozgrywały się wydarzenia marca 1981 roku, dzisiaj odbywają się dziesiątki wydarzeń. (...) To jeden z symboli zmiany, o którą właśnie walczyli uczestnicy tamtych wydarzeń. I dopóki Polska będzie wolna, jestem przekonany, że tak pozostanie.

Podczas uroczystości został odczytany list Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego. Dokument, skierowany do uczestników obchodów, odczytał Doradca Prezydenta i Dyrektor Oddziału IPN w Gdańsku, dr Marek Szymaniak:

Bydgoski Marzec był niezwykle ważnym rozdziałem naszych narodowych zmagań z czerwonym reżimem. (...) I choć funkcjonariusze reżimu już wtedy przygotowywali wojskowy zamach stanu, by łamiąc własne prawa zgładzić wolnościowe dążenia Polaków, to jednak bydgoski marzec zapisał się w historii jako wyjątkowa manifestacja ducha solidarności i naszej narodowej godności. Wszystkim bohaterom tamtych wydarzeń dziękuję za niezłomną wiarę w sens walki. Dziękuję za nadzieję wbrew przeciwnościom. Dziękuję za prawdziwą miłość do ojczyzny.

Prezydent Miasta Bydgoszczy Rafał Bruski podkreślił wyjątkowe znaczenie roku 2026 dla miasta:

Dla mnie i dla mojego pokolenia jesteście bohaterami. Na to słowo zasługujecie, bo tylko bohaterowie mogli w tych warunkach (...) stawić czoła temu reżimowi. (...) Mając na względzie wagę tych dni, będących symbolem oporu i poświęcenia dla idei wolnego państwa, rok 2026 ogłoszony został w naszym mieście rokiem Bydgoskiego Marca 1981 roku. (...) Zapisana przez bohaterów karta jest ważną lekcją potwierdzającą siłę wspólnoty i wagę samorządności.

Jan Rulewski, uczestnik tamtych wydarzeń, w swoim przemówieniu zaznaczył: 

Zaproszono nas, by mówić o wyżywieniu narodu. (...) Nie chcieli nas słuchać, nie dopuścili do głosu, godzili w naszą godność, odmawiali wystąpienia, poniżali, a potem pobili i wyrzucili. Nie to pobicie było tak przykre, ale to znieważenie wielkich przedstawicieli wielkich organizacji. Sesję przerwano, ale sesję tę podjęła cała Polska. (...) Zapomina się, że demokracja to nie tylko spór przeradzający się w konflikty. Demokracja to pisanie alternatyw.

Po przemówieniach delegacje złożyły wieńce pod obeliskiem upamiętniającym Bydgoski Marzec 1981. Obchody uświetniła asysta Kompania Honorowa 1. Pomorskiej Brygady Logistycznej oraz Orkiestra Wojskowa w Bydgoszczy.

Sesja Sejmiku i odznaczenia państwowe

Druga część uroczystości przeniosła się do wnętrza gmachu Urzędu Wojewódzkiego, do historycznej sali im. Bydgoskiego Marca 1981. To w tym pomieszczeniu 45 lat temu zaproszeni związkowcy, mimo zerwania sesji i nakazu opuszczenia budynku, zdecydowali się na odważny protest.

Oprawę artystyczną zapewnił koncert pt. „Niech zabrzmi wolność” w wykonaniu nauczycieli, uczniów i absolwentki Szkoły Podstawowej nr 1 im. Powstańców Wielkopolskich w Żninie, chóru szkolnego oraz chóru Moniuszko.

Po części artystycznej rozpoczęła się uroczysta sesja Sejmiku Województwa Kujawsko-Pomorskiego, którą otworzyła Przewodnicząca Elżbieta Piniewska. W imieniu Prezydenta RP aktu dekoracji odznaczeniami państwowymi dokonał dr Marek Szymaniak. Uhonorowani zostali:

• Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski: Tadeusz Antkowiak
• Złotym Krzyżem Zasługi: Jan Kryger
• Brązowym Krzyżem Zasługi: Maciej Mojzesowicz
• Brązowym Krzyżem Zasługi: Stanisław Ormiński

Po zakończeniu sesji głos zabrali liderzy ruchów związkowych: Przewodniczący Zarządu Regionu Bydgoskiego NSZZ „Solidarność” Sebastian Gawronek, Przewodniczący Kujawsko-Pomorskiej Rady Wojewódzkiej NSZZ RI „Solidarność” Wojciech Mojzesowicz oraz Kazimierz Gawiński - w 1981 r. Przewodniczący Zespołu Młodych Radnych Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy. Ważnym punktem było również uhonorowanie laureatów konkursu „Bydgoski Marzec 1981 r. oczami młodych”, zorganizowanego przez Delegaturę Instytutu Pamięci Narodowej w Bydgoszczy pod patronatem Wojewody Kujawsko-Pomorskiego.

Obchody 45. rocznicy przypomniały, że Bydgoski Marzec był jednym z kluczowych momentów prowadzących do podpisania porozumienia warszawskiego i ostatecznego zwycięstwa „Solidarności”. Pamięć o tych wydarzeniach pozostaje fundamentem tożsamości Bydgoszczy i całego regionu kujawsko-pomorskiego.

Państwowy wymiar pamięci

Ogólnopolska ranga wydarzeń Bydgoskiego Marca została w tym roku szczególnie podkreślona przez najwyższe organy państwowe. Sejm oraz Senat Rzeczypospolitej Polskiej podjęły specjalne uchwały, oddając hołd uczestnikom tamtego zrywu. Zachęcamy do zapoznania się z treścią Uchwały Sejmu RP, Uchwały Senatu RP oraz listu Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, stanowiącymi wyraz najwyższego szacunku dla bohaterów tamtych dni.

Historia Bydgoskiego Marca 1981

19 marca 1981 roku w budynku Urzędu Wojewódzkiego w Bydgoszczy miała miejsce sesja Wojewódzkiej Rady Narodowej, na którą zaproszeni zostali przedstawiciele NSZZ „Solidarność” oraz mieszkańcy wsi.

Związkowcy i chłopi zamierzali domagać się od władz zgody na rejestrację związku zawodowego rolników indywidualnych. Pomimo uzyskanej wcześniej obietnicy nie zostali dopuszczeni do głosu, ponieważ sesję przedwcześnie zakończono. Radni zaczęli rozchodzić się do domów, wobec czego głośno zaprotestowali zaproszeni związkowcy. Na znak sprzeciwu ogłosili pozostanie w sali sesyjnej Urzędu Wojewódzkiego i zagrozili rozpoczęciem w niej strajku okupacyjnego.

Ich nazwiska zostały upamiętnione na tablicy przed wejściem do historycznej sali im. Bydgoskiego Marca 1981 roku, znajdującej się w Urzędzie Wojewódzkim.

Ostatecznie do strajku generalnego nie doszło, ponieważ 30 marca władze zawarły ze związkowcami porozumienie, które od miejsca jego podpisania nazywane było porozumieniem warszawskim.

Zapraszamy na wystawę "Bydgoski Marzec 1981" w Urzędzie Wojewódzkim

Zapraszamy wszystkich mieszkańców i gości do odwiedzenia wystawy poświęconej historycznym wydarzeniom Bydgoskiego Marca 1981. Ekspozycja znajduje się w sali konferencyjnej Urzędu przy ul. Jagiellońskiej 3 w Bydgoszczy.

Wystawę można zwiedzać w określonych dniach i godzinach, pod warunkiem, że w sali konferencyjnej nie odbywają się w tym czasie zaplanowane spotkania lub wydarzenia.

Bieżące informacje o dostępności sali można uzyskać w portierni głównej budynku przy ul. Jagiellońskiej 3. Wystawa do samodzielnego zwiedzania.

Wystawa plenerowa na Moście Staromiejskim

 W przestrzeni miasta stanęła wyjątkowa ekspozycja przygotowana przez bydgoską delegaturę IPN. Już z daleka wzrok przyciągają charakterystyczne, czerwone litery tworzące napis „Marzec 81”. Na wystawie zaprezentowano archiwalne zdjęcia dokumentujące protesty rolników i członków NSZZ „Solidarność”, dramatyczną pacyfikację w Urzędzie Wojewódzkim oraz ogólnopolski Kryzys Bydgoski.

Zapraszamy do wspólnego odkrywania historii naszego regionu!