Rosnąca fala pozwów przeciwko bankom
W świetle intensyfikujących się działań sądowych przeciwko bankom udzielającym kredytów waloryzowanych kursem waluty obcej, szczególnego znaczenia nabiera możliwość unieważnienia umów zawartych z bankiem DNB Nord Polska S.A.
Kluczowe znaczenie w tej sprawie ma decyzja Prezesa UOKiK z 29 grudnia 2020 r. (DOZIK-19/2020), która potwierdziła abuzywność postanowień stosowanych przez bank BPH S.A. – mimo że dotyczyła maksymalnego spreadu walutowego na poziomie „tylko” 8% i maksymalnej marży banku na poziomie 4%.
Bank DNB Nord posługiwał się natomiast jeszcze mniej korzystną dla konsumentów klauzulą wpisaną do rejestru klauzul niedozwolonych pod nr 6380, która dopuszczała maksymalny spread walutowy na poziomie 10%. Klauzula ta nie tylko dawała bankowi jednostronną możliwość ustalania kursów, ale także pozbawiała konsumenta jakiejkolwiek możliwości ich weryfikacji.
Rażące naruszenie interesów konsumentów
W świetle przepisów kodeksu cywilnego (art. 385¹ §1) tego typu zapisy uznaje się za niedozwolone, gdyż rażąco naruszają interes konsumenta i kształtują jego prawa w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami.
Jak wskazuje Prezes UOKiK, przytoczone postanowienia w żaden sposób nie precyzują sposobu ustalania przez Bank omawianych danych, wskazując jedynie ich maksymalne wartości procentowe. Konsumenci nie mają możliwości samodzielnego wyliczenia obowiązujących w Banku wartości marży i spreadu walutowego w oparciu o dostępne i obiektywne źródła.
Decyzja Prezesa UOKiK dotycząca banku BPH S.A. stanowi istotny precedens. Skoro maksymalny spread walutowy na poziomie 8% uznano za nieproporcjonalny i nieodzwierciedlający kosztów banku, to analogiczna klauzula niedozwolona zawarta w umowie z DNB Nord (z maksymalnym spreadem 10%) daje jeszcze silniejsze podstawy do uznania jej za abuzywną, a w konsekwencji – do unieważnienia umowy kredytowej z mocą wsteczną (ex tunc).
Co mogą zrobić kredytobiorcy?
Kredytobiorcy mogą żądać stwierdzenia nieważności całej umowy i zwrotu uiszczonych świadczeń, zgodnie z tzw. teorią dwóch kondykcji. Orzecznictwo TSUE oraz sądów krajowych jest obecnie zdecydowanie po stronie konsumentów, a decyzja UOKiK wzmacnia argumentację w pozwach przeciwko bankowi DNB Bank Polska S.A. – m.in. w sprawach prowadzonych przez Kancelarię Radców Prawnych Korzybski Wojciński.
autor: Maciej Banaszek, Korzybski Wojciński Kancelaria Radców Prawnych sp.k.
