Sukces Barki Lemara. Projekt godny naśladowania

„Animacja + woda” – to hasło tegorocznej Giełdy, czyli corocznego wydarzenie organizowanego przez Narodowe Centrum Kultury. Jest ono skierowane do wszystkich aktywnych przedstawicieli sektora kultury.

Podczas konferencji zaprezentowanych zostanie 20 dobrych praktyk, czyli projektów mogących być wzorem dla innych instytucji. Wśród nich znalazł się projekt MCK-u „Rzeka wspomnień. Barka „Lemara”.

Tegoroczna Giełda zaplanowana jest na 19-20 października w Gdyni. Tematem, wokół którego toczyć się będą dyskusje, spotkania i warsztaty jest „Animacja + woda”. Wybrane działania były oceniane przede wszystkim pod kątem zgodności z tematem, tego na ile uwzględniały potrzeby lokalnej społeczności, czy w aktywny i twórczy sposób angażowały uczestników. 

„Rzeka wspomnień. Barka „Lemara”

Projekt inicjuje animację i integrację zatomizowanej społeczności lokalnej rodzin wodniackich – szyperskich (300 osób). Ma na celu ochronę szeroko rozumianego dziedzictwa kulturowego społeczności szyprów, reprezentantów ginącego fachu marynarza żeglugi śródlądowej. Wykorzystuje wodne dziedzictwo kulturowe do edukacji mieszkańców Bydgoszczy (3520 osób).

Opis projektu:

Projekt „Rzeka wspomnień” składał się z trzech przenikających się modułów programowych.

Moduł 1: Zaprojektowanie i wykorzystanie materialnego dziedzictwa kulturowego [barka Lemara] do animacji społeczności wodniackich - szyperskich. W ramach działań animacyjnych adresowych do wielopokoleniowych rodzin szyperskich były między innymi realizowane: koncerty na barce - cykl dziewięciu koncertów odbywających się na barce LEMARA, podczas których na pokładzie barki prezentowane były różne gatunki muzyczne, w tym także te najmocniej powiązane z „kulturą szyperską”; cykliczne spotkania, wieczorki/poranki seniorów rodzin szyperskich; stała "pomoc" dla środowiska szyperskiego umożliwiająca wzajemne kontakty weteranów żeglugi śródlądowej.

Moduł 2: Ta część projektu miała na celu ochronę szeroko rozumianego dziedzictwa kulturowego społeczności szyprów, reprezentantów ginącego fachu marynarza żeglugi śródlądowej. Zespół badaczy MCK odnajdował i archiwizował mikro historie [wspomnienia] nestorów szyperskich rodzin, kapitanów rozpoczynających swą karierę nierzadko jeszcze w epoce, parowców i barek holowanych, oraz ich dzieci i wnucząt wychowujących się na barkach rzecznych. Archiwizacja wspomnień rodzin szyperskich.

Moduł 3: Wykorzystanie dziedzictwa materialnego [zebranych artefaktów od rodzin szyperskich] i intelektualnego do działań edukacyjnych.

Innowacyjność:

Innowacyjność projektu polegała na dobraniu odpowiednich technik i metod pracy przez zespół projektowy MCK tak aby osiągnąć możliwe najlepsze efekty animacyjno-edukacyjne.

Zależało nam na tym aby działania animacyjne adresowane do zatomizowanej grupy rodzin szyperskich wzmocnić działaniami edukacyjno- archiwizacyjnymi. Założyliśmy w zespole projektowym, że połączenie trzech modułów projektu w jedna „rzekę wspomnień” da „mocniejszy” efekt animacyjny.

Szyprowie i ich rodziny potrzebują mieszkańców, podobnie jak mieszkańcy potrzebują ich - energia wynikająca z działań projektu wpływała na barkę i wypływała z niej. Za priorytet podstawowy dla animacji w tym projekcie uznaliśmy przenikanie się różnych elementów życia kulturalnego miasta. Wizualizacją idei tego projektu jest dla nas płynąca rzeka.

Znaczenie:

Integracje i ponowne nawiązanie kontaktów między zatomizowanymi rodzinami szyperskimi uważamy za najważniejsze osiągniecie projektu. Barka Lemara stała się dla nich swoistym centrum kultury, miejscem spotkań, wspomnień i przekazywania wiedzy, wartości. Sami szyprowie przyznają, iż po raz pierwszy w najnowszej historii miasta czują się grupą zawodowo docenioną, otoczoną swoistym splendorem i nimbem.

Barka Lemara stała się również ważnym miejscem na mapie polskiej kultury dotyczącym archiwizowania i przekazywania wiedzy historycznej o życiu rodzin wodniackich - szyperskich. To ważna część dziedzictwa rozwoju historycznego regionu. Kanały wodne i pływające po nich barki były pierwszymi autostradami łączącymi miasta w Polsce i Europie.

Wpływ na wzrost aktywności środowiska lokalnego:

Projekt pomógł odbudować rozerwane więzi społeczności lokalnej środowiska wodniackiego. Szyprowie, którzy dotąd według własnego świadectwa spotykali się głównie "na pogrzebach" dziś widują się regularnie, uczestnicząc w wydarzeniach kulturalnych przeznaczonych specjalnie dla nich oraz dla ogółu mieszkańców Bydgoszczy.

Wzrost atrakcyjności turystycznej miasta, poprzez promocję dziedzictwa wyróżniającego Bydgoszcz na tle innych ośrodków. Według wytycznych Światowego Dziedzictwa Unesco, kluczowe znaczenie w tworzeniu miejsc i szlaków kulturowych ma czynnik autentyczności - szyprowie są żywym i autentycznym świadectwem przeszłości Bydgoszczy.

W tym roku zainicjowano w Bydgoszczy tworzenie miejskiego szlaku zabytków postindustrialnych - Barka wraz z jej ekspozycją i zasobem niematerialnego dziedzictwa należy do jednych z najważniejszych punktów Szlaku Wody Przemysłu i Rzemiosła TeH2O. Idea szlaku powstała w oparciu o wytyczne europejskiego projektu Shift-X.