Nowy Biznesplan dla Szkła 2026-2030

Ponad 440 tys. ton szkła opakowaniowego - około jednej trzeciej opakowań szklanych wprowadzanych na polski rynek- co roku zamiast do recyklingu trafia na składowiska. To co najmniej 430 mln zł rocznie kosztów i utraconych przychodów gmin. Fundacja City OK przedstawiła podczas konferencji 4 listopada w Centrum Prasowym PAP w Warszawie raport „Nowy Biznesplan dla Szkła 2026-2030”, przygotowany na zlecenie REKOPOL Organizacja Odzysku Opakowań S.A. Dokument zawiera 12 rekomendacji, które mają pomóc Polsce osiągnąć wymagane poziomy recyklingu.

Poziom recyklingu opakowań szklanych w Polsce wyniósł w 2025 r. 65,7%. Tymczasem przepisy wymagają, by w 2026 r. recyklingowi poddano 71%, a w 2030 r. - 75% masy butelek i słojów wprowadzanych na polski rynek. Skalę problemu potwierdzają dane Eurostatu: w 2023 r. do recyklingu nie trafiło w Polsce 431 653 tony opakowań szklanych.

Problemem nie jest technologia, lecz zbiórka

Według autorów raportu polscy recyklerzy i huty mają nowoczesne instalacje, ale surowiec traci wartość i przydatność do recyklingu już przy zbiórce: szkło bezbarwne miesza się z kolorowym, śmieciarki ze zgniotem je kruszą, a przez brak pojemników butelki i słoiki trafiają do odpadów zmieszanych.

„Około 80% opakowań na polskim rynku to szkło bezbarwne. Huty szkła stale odczuwają niedobór bezbarwnej stłuczki. Zbieranie szkła bezbarwnego i kolorowego razem do jednego (zielonego) pojemnika to dodatkowe nieuzasadnione koszty rozsortowania na kolory przez recyklera i utrata części cennego surowca. Recyklerzy płacą za zebraną - nieuzdatnioną stłuczkę około 55 zł za tonę. Huty mogą zapłacić za tonę uzdatnionej bezbarwnej stłuczki z recyklingu (surowiec) nawet 550 do 700 zł” - mówi prof. Wojciech Piontek z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, współautor i redaktor naukowy raportu.

Ponad 2,5 mld zł strat do 2030 r.

Bez zmian systemowych, w latach 2026-2030 straty (niepotrzebne koszty i utracone przychody) gmin i przemysłu przekroczą 2,5 mld zł. Za 10% tej kwoty można byłoby kupić specjalistyczne pojemniki do zbiórki szkła dla wszystkich polskich gmin.

„Co roku wyrzucamy na składowiska setki milionów złotych, które samorządy mogłyby przeznaczyć na oświatę czy ochronę zdrowia. Kraje, w których szkło zbiera się w podziale na kolory do specjalnych pojemników - Belgia, Austria, Niemcy, Holandia czy Czechy - osiągają poziomy recyklingu rzędu 80% i więcej. Polska też może. Dostępność stłuczki, zwłaszcza bezbarwnej, to nie tylko warunek konieczny osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu opakowań i odpadów komunalnych w ogóle, ale także dekarbonizacji i zmniejszenia energochłonności polskiego hutnictwa szkła” - podkreśla Tomasz Chruszczow, prezes zarządu Fundacji City OK.

Dwa kolory, dzwony i odbiór bez zgniotu

Raport, oparty na wytycznych europejskiej platformy Close the Glass Loop, rekomenduje m.in.:

- osobną zbiórkę szkła bezbarwnego i kolorowego,

- pojemniki typu „dzwon” opróżniane pojazdami z HDS, bez funkcji kompaktującej, zamiast zbiórki w workach,

- gęstszą sieć punktów zbiórki - jedno gniazdo pojemników na nie więcej niż 500 mieszkańców,

- przejrzysty system kontroli zanieczyszczeń w pojemnikach,

- edukację mieszkańców, w tym cudzoziemców i uczniów, oraz szkolenia dla pracowników samorządów i firm komunalnych.

Finansowanie zbiórki zapewni pełne wdrożenie systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP).

„Szkło można przetwarzać w nieskończoność bez utraty jakości. Żeby ten potencjał wykorzystać, cały łańcuch - od mieszkańca, przez gminę i firmę komunalną, po recyklera i hutę - musi działać w sprawny i niezakłócony sposób. Dobre prowadzenie zbiórki selektywnej i przestrzeganie standardów postępowania z odpadami jest podstawowym warunkiem umożliwiającym osiągnięcie poziomów recyklingu, zarówno przez producentów wyrobów w opakowaniach, jak i przez gminy” - mówi Krzysztof Baczyński, przewodniczący rady nadzorczej REKOPOL Organizacja Odzysku Opakowań S.A.

„Chcemy, by każda złotówka wydana na zbiórkę przekładała się na tony szkła, które wrócą do hut. Dlatego zaczynamy od uzgodnienia wspólnego standardu z gminami, firmami komunalnymi i recyklerami. Zamiast włączać jednorazowe butelki do systemu kaucyjnego, co kosztowałoby kolejne miliardy złotych (bez gwarancji zwiększenia zbiórki i jej jakości), należy wprowadzić jednolity standard postępowania z odpadami z opakowań szklanych, który nie tylko zapewni wypełnienie obowiązków przez producentów, ale pomoże gminom w finansowaniu gospodarki odpadami, a także w uzyskaniu wymaganego poziomu recyklingu odpadów komunalnych” - mówi Jakub Tyczkowski, prezes zarządu REKOPOL Organizacja Odzysku Opakowań S.A.

Co dalej

Kolejnym krokiem będzie Okrągły Stół „Szkło 2030”, przy którym samorządy, firmy odpadowe, recyklerzy, huty i producenci mają uzgodnić standard zbiórki i postępowania ze szkłem. Następnie zaplanowano co najmniej roczne pilotaże, które pokażą w praktyce koszty i efekty zbiórki w podziale na kolory.

Konferencję poprowadziła red. Alicja Bendkowska.